Menjaga diri menghadapi kesan sampingan kemoterapi

Kesan sampingan kemoterapi berbeza bagi setiap orang dan setiap ubat. Anda tidak akan mengalami kesemuanya, dan kebanyakannya boleh diuruskan. Artikel ini menumpukan pada: apa yang boleh anda uruskan sendiri, dan apa yang mesti segera dilaporkan kepada pasukan perubatan.

Sel darah putih rendah dan jangkitan

Kemoterapi menekan sumsum tulang buat sementara waktu. Sel darah putih biasanya mencapai paras terendah beberapa ketika selepas satu kitaran, kemudian pulih semula. Dalam tempoh itu daya tahan tubuh menurun.

Yang membantu dalam kehidupan harian: kerap mencuci tangan, mengelakkan tempat sesak dan tertutup, memastikan makanan dimasak sehingga masak benar, mengelakkan makanan mentah, dan menjaga kebersihan mulut. Anda tidak perlu mengasingkan diri daripada keluarga atau memakai pelitup sepanjang hari. Yang penting ialah melakukan perkara asas dengan betul.

Sekali lagi: dalam tempoh ini demam adalah keadaan kecemasan. Segera dapatkan pemeriksaan dan beritahu bahawa anda sedang menjalani kemoterapi.

Anemia dan keletihan

Keletihan adalah keluhan paling biasa sepanjang kemoterapi, dan selalunya bukan keletihan yang hilang selepas tidur. Ini bukan soal kekuatan kemahuan.

• Gunakan tenaga untuk perkara yang penting; selebihnya tangguhkan atau minta bantuan.
• Rehat pendek yang kerap lebih berfaedah daripada satu tidur yang panjang.
• Sebaliknya, berjalan kaki ringan sebenarnya mengurangkan keletihan. Diam sepenuhnya menjadikannya lebih berat.
• Cukupkan protein dan zat besi.
• Bangun perlahan-lahan. Anemia menjadikan pening dan jatuh lebih mudah berlaku.

Platelet rendah

Apabila platelet rendah, anda lebih mudah berdarah dan lebam. Dalam tempoh ini:

• Gunakan berus gigi berbulu lembut dan elakkan mencederakan gusi dengan benang gigi.
• Gunakan pencukur elektrik, bukan pisau cukur.
• Elakkan aktiviti yang mudah menyebabkan perlanggaran.
• Jangan ambil aspirin atau ubat antiradang penahan sakit atas kemahuan sendiri; ubat tersebut menambah pendarahan. Jika perlukan penahan sakit, tanya doktor.
• Elakkan menghembus hidung terlalu kuat dan meneran semasa sembelit.

Loya dan muntah

Ubat anti-loya kini jauh lebih baik daripada dahulu. Ambil ubat anti-loya yang dipreskripsikan mengikut jadual, jangan tunggu sehingga muntah.

Tentang makanan: makan sedikit tetapi kerap, elakkan makanan yang terlalu berminyak, terlalu manis atau berbau kuat, biarkan makanan agak sejuk supaya baunya berkurang, dan jangan terus berbaring selepas makan. Jika muntah sehingga tidak boleh makan dan minum, hubungi pasukan perubatan.

Keradangan selaput mulut

Mulut yang sakit menghalang anda daripada makan, dan itu menjejaskan keadaan keseluruhan, jadi cegahlah dari awal: bersihkan dengan berus gigi berbulu lembut selepas makan dan sebelum tidur, berkumur dengan larutan garam fisiologi atau ubat kumur yang dinasihatkan doktor, elakkan ubat kumur beralkohol, elakkan makanan yang terlalu panas, pedas, masam dan kasar, serta jaga bibir supaya lembap.

Cirit-birit dan sembelit

Kedua-duanya boleh berlaku, bergantung pada ubatnya. Semasa cirit-birit, menggantikan cecair adalah yang terpenting; semasa sembelit, tambah cecair dan serat serta kekal bergerak ringan.

Tanya doktor sebelum menggunakan ubat anti-cirit atau julap, kerana dalam keadaan tertentu menghentikan cirit-birit sendiri membawa risiko. Lihat juga artikel "Pemakanan dan buang air besar sepanjang rawatan".

Perubahan pada tangan dan kaki

Sebahagian ubat yang lazim digunakan bagi kanser kolorektal menjejaskan tangan dan kaki:

• Sindrom tangan-kaki — tapak tangan dan kaki memerah, mengelupas dan sakit. Elakkan geseran dan tekanan, elakkan air yang terlalu panas, dan kerap gunakan pelembap.
• Neuropati periferi — kebas dan rasa mencucuk pada tangan dan kaki. Dengan sesetengah ubat, kesejukan mencetuskan atau memburukkannya. Jika begitu, elakkan menyentuh benda sejuk, termasuk minuman ais, mengambil barang dari peti sejuk, dan keluar dalam cuaca sejuk tanpa pelindung.

Jika kebas mula mengganggu anda semasa membutang baju, memegang benda atau berjalan dengan stabil, pastikan anda memberitahu doktor. Perkara ini berkaitan dengan penyesuaian dos, jadi jangan sekadar menahannya.

Keguguran rambut

Kebanyakan regimen kemoterapi bagi kanser kolorektal tidak menyebabkan keguguran rambut yang ketara. Jika ia berlaku, rambut biasanya tumbuh semula selepas rawatan tamat.

Kehidupan seksual dan kesuburan

Ramai yang ingin bertanya tentang perkara ini tetapi sukar meluahkannya, padahal ia kebimbangan yang wajar.

Anda masih boleh melakukan hubungan seksual sepanjang rawatan. Yang perlu diberi perhatian: gunakan perancang keluarga sepanjang rawatan dan untuk beberapa ketika selepasnya, kerana ubatnya boleh membahayakan janin; dan lebih berhati-hati dalam tempoh sel darah putih atau platelet rendah.

Rawatan boleh menurunkan keinginan, menimbulkan keletihan, kekeringan faraj pada wanita dan perubahan fungsi ereksi pada lelaki. Kebanyakannya bertambah baik selepas rawatan tamat. Selain itu, sebahagian rawatan boleh menjejaskan kesuburan — jika anda mungkin ingin mempunyai anak kemudian hari, sampaikan sebelum rawatan bermula, kerana ketika itu pilihannya lebih banyak.

Membincangkan perkara ini dengan pasukan perubatan bukanlah sesuatu yang pelik. Kami menanganinya setiap hari.