Badania przesiewowe w kierunku raka jelita grubego i kolonoskopia

Rak jelita grubego to jeden z nielicznych nowotworów, które można zatrzymać, zanim w ogóle staną się rakiem. Ten artykuł wyjaśnia dwie rzeczy: czy przysługują Państwu bezpłatne badania przesiewowe oraz co się dzieje, gdy wynik jest nieprawidłowy.

Dlaczego badania przesiewowe działają

Niemal każdy rak jelita grubego zaczyna się jako mały polip, który zmienia się powoli przez kilka lat. Te lata to właśnie szansa: jeśli polip zostanie usunięty podczas kolonoskopii, gdy jest jeszcze polipem, rak w ogóle nie powstanie.

Tym różni się to od większości badań przesiewowych. Większość programów potrafi jedynie wcześniej wykryć raka. Badania przesiewowe jelita grubego mogą zapobiec jego powstaniu.

Komu przysługują bezpłatne badania

Tajwańska Administracja Promocji Zdrowia rozszerzyła program w styczniu 2025 roku:

• Osoby w wieku 45–74 lat: bezpłatny test na krew utajoną w kale raz na dwa lata.
• Osoby w wieku 40–44 lat, u których rodzic, dziecko lub rodzeństwo chorowało na raka jelita grubego: również raz na dwa lata.

Pojemnik na próbkę można odebrać w każdej przychodni lub szpitalu mającym umowę z ubezpieczeniem zdrowotnym; warto też zwracać uwagę na akcje przesiewowe organizowane lokalnie.

Jak działa test na krew utajoną

Test wykrywa w kale krew niewidoczną gołym okiem. Polipy i guzy łatwo krwawią z powierzchni, a wykrywana jest nawet bardzo mała ilość.

Badanie jest proste: bez ograniczeń dietetycznych, bez bycia na czczo, a próbkę pobiera się w domu. Po otrzymaniu pojemnika należy pobrać niewielką ilość kału z suchej części muszli lub z papieru, postępować zgodnie z instrukcją i oddać pojemnik.

Jeśli wynik jest dodatni

To najważniejsza część tego artykułu.

Dodatni wynik nie oznacza, że mają Państwo raka. Krwawić mogą także hemoroidy, polipy i stany zapalne. Właśnie dlatego, że sam test ich nie odróżni, potrzebna jest kolonoskopia, by obejrzeć jelito bezpośrednio. To jedyny sposób, by mieć pewność.

Na czym polega kolonoskopia

Lekarz wprowadza przez odbyt cienki, giętki przewód z kamerą na końcu i ogląda błonę śluzową całego jelita grubego. Jeśli widoczny jest polip, w większości przypadków można go usunąć od razu, dzięki czemu badanie i leczenie kończą się podczas jednej sesji.

Wiele osób obawia się bólu. Nasz szpital oferuje kolonoskopię w sedacji („bezbolesną”), prowadzoną z oceną i nadzorem anestezjologa, podczas której nic Państwo nie czują. O tym, czy to właściwe rozwiązanie i jaki jest koszt w ramach ubezpieczenia, można porozmawiać w poradni.

Przygotowanie jelita przed badaniem

To część, która najbardziej zależy od Państwa i najczęściej bywa lekceważona.

Jelito musi być na tyle czyste, by lekarz widział błonę śluzową. Jeśli pozostaje treść zasłaniająca pole widzenia, małe polipy mogą zostać przeoczone, a badanie jest zmarnowane. Szpital wyda preparat do przygotowania i zalecenia dietetyczne. Prosimy ściśle przestrzegać czasu i ilości. Niedokończenie przygotowania albo przerwanie go najczęściej oznacza konieczność powtórzenia badania w innym dniu.

Jeśli przyjmują Państwo leki przeciwkrzepliwe lub przeciwcukrzycowe albo chorują przewlekle, prosimy poinformować o tym przed badaniem, aby można było dostosować leczenie.

Jak często powtarzać

Nie ma jednej odpowiedzi. Odstęp zależy od tego, co stwierdzono tym razem: czy były polipy, ile ich było, jak duże i co wykazało badanie histopatologiczne. Jeśli wszystko było prawidłowe, odstęp może być długi; jeśli usunięto polipy określonego typu, kontrola musi być częstsza.

Prosimy stosować się do terminu podanego przez lekarza przy omawianiu wyniku i zapisać go. Po kilku latach łatwo o nim zapomnieć.